TTVH-buixuanphai

Vở cải lương Người con gái Hà thành của Nhà hát Cải lương Hà Nội nhận đề cử ở hạng mục Tác phẩm của Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2026. Vở này khai thác một lát cắt lịch sử của Thủ đô, qua đó khắc họa vẻ đẹp, bản lĩnh và tình yêu Hà Nội trong những năm tháng chiến tranh.

Vở cải lương Người con gái Hà thành ra mắt công chúng vào giữa tháng 8/2026 tại rạp Hồng Hà (Hà Nội), được dàn dựng từ kịch bản của nhà văn Nguyễn Toàn Thắng, do NSND Triệu Trung Kiên đạo diễn. Tác phẩm có sự tham gia của NSND Thanh Hương, NSƯT Hồng Nhung, NSƯT Quang Tuấn, nghệ sĩ Nhật Linh cùng các nghệ sĩ, diễn viên, nhạc công và diễn viên múa của Nhà hát Cải lương Hà Nội. Phần mỹ thuật do NSND Doãn Bằng đảm nhiệm, âm nhạc của NSND Đào Trung, biên đạo múa NSƯT Thanh Nam…

Vẻ đẹp người Hà Nội

Vở diễn xoay quanh Uyên Thanh, một nữ chiến sĩ tình báo hoạt động giữa cuộc đấu trí căng thẳng của lực lượng cách mạng với bộ máy phản gián của thực dân Pháp. Qua nhân vật chính, tác phẩm khắc họa vẻ đẹp của người phụ nữ Hà Nội: Thanh lịch, giàu tình cảm nhưng cũng kiên cường, bản lĩnh.

Với nhà văn Nguyễn Toàn Thắng, ý định viết một tác phẩm về Hà Nội đã được ấp ủ từ lâu. Sinh ra và lớn lên ở thành phố này, anh luôn cảm thấy mình có một "món nợ" với Hà Nội. Sau quá trình tìm tòi tư liệu, hình tượng một nữ điệp báo hoạt động ngay trong lòng thành phố đã trở thành điểm khởi đầu để anh xây dựng câu chuyện.

Theo tác giả, thông qua nhân vật nữ điệp báo Hà thành, ông muốn khắc họa vẻ đẹp Hà Nội không chỉ ở cảnh quan, phố xá, mà trước hết ở vẻ đẹp của con người, của tình người trong những năm tháng gian khó.

Vẻ đẹp ấy được gửi gắm vào nhân vật Uyên Thanh do NSƯT Hồng Nhung thể hiện. Một nữ điệp báo phải nhanh nhạy, gan dạ khi đối diện với kẻ thù, nhưng trong gia đình và tình yêu lại mang nét dịu dàng, thanh lịch của người phụ nữ Hà Nội. Sự đan xen giữa những sắc thái tính cách ấy cũng đặt ra không ít thử thách cho người nghệ sĩ khi đưa nhân vật từ trang kịch bản lên sân khấu.

NSƯT Hồng Nhung, Phó Giám đốc Nhà hát Cải lương Hà Nội cho biết, để xây dựng hình tượng Uyên Thanh, chị đã tìm hiểu và học hỏi từ những thế hệ phụ nữ Hà Nội trước đây. Theo chị, người con gái Hà Nội xưa mang vẻ thanh lịch, dịu dàng, nhẹ nhàng, trong khi Uyên Thanh lại là nhân vật có nội tâm phức tạp, mạnh mẽ và nhiều góc cạnh. Vì vậy, điều chị hướng tới là làm sao để dù ở trong hoàn cảnh chiến đấu khốc liệt, nhân vật trên sân khấu vẫn toát lên cốt cách của một người con gái Hà thành những năm 1946.

Đưa cải lương đến gần khán giả trẻ

Không chỉ tái hiện một Hà Nội trong quá khứ, Người con gái Hà thành còn cho thấy những tìm tòi của Nhà hát Cải lương Hà Nội trong cách đưa một đề tài lịch sử đến gần hơn với công chúng đương đại. Từ cách dàn dựng, nhịp điệu sân khấu đến hình thức thể hiện, ê-kíp hướng tới một tác phẩm vừa giữ đặc trưng của cải lương, vừa tạo sức hấp dẫn với khán giả hôm nay.

Theo NSƯT Hồng Nhung, cải lương vẫn là nền tảng của vở diễn, song ê-kíp đã kết hợp thêm nhiều yếu tố như những trường đoạn mang màu sắc sử thi, ca múa và cách xử lý âm nhạc mới. Một số làn điệu cải lương được phối khí theo hướng hiện đại, kết hợp với những tiết tấu, hình thức biểu đạt như valse, tango nhằm tạo thêm màu sắc cho sân khấu.

Qua 3 đêm diễn, Nhà hát ghi nhận sự quan tâm của đông đảo khán giả, trong đó có nhiều người trẻ. Theo NSƯT Hồng Nhung, phản hồi này cho thấy những thử nghiệm trong cách thể hiện đã góp phần tạo cho tác phẩm một sức sống mới, đồng thời mở ra khả năng đưa cải lương đến gần hơn với lớp công chúng trẻ.

Những tìm tòi từ kịch bản, dàn dựng đến diễn xuất cũng là những yếu tố được Hội đồng Giám khảo Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội ghi nhận.

PGS-TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, Chủ tịch Hội đồng Giám khảo Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội, đánh giá Người con gái Hà thành bảo đảm chất lượng từ kịch bản, đạo diễn đến diễn xuất, với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ có nghề. điều để lại ấn tượng với ông là câu chuyện về những con người đã dành tuổi trẻ, thậm chí cả cuộc đời cho hà nội.

Theo ông Kỷ, qua câu chuyện của những thế hệ đi trước, vở diễn không chỉ gợi lại những hy sinh trong lịch sử mà còn có thể khơi gợi ở khán giả trẻ ý thức về trách nhiệm tiếp nối, xây dựng thủ đô ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với truyền thống hà nội hào hoa, anh hùng và nghìn năm văn hiến.

Việc Người con gái Hà thành có tên trong danh sách đề cử hạng mục Tác phẩm của Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội năm 2026 cũng mở thêm một góc nhìn về cách lịch sử Thủ đô được kể bằng ngôn ngữ sân khấu truyền thống. Từ câu chuyện của những con người trong quá khứ, ký ức, phẩm chất và những giá trị văn hóa Hà Nội được tái hiện và đưa đến gần hơn với công chúng hôm nay.

Từ câu chuyện về một nữ điệp báo giữa Hà Nội những năm kháng chiến, Người con gái Hà thành tìm cách nối ký ức của thành phố với công chúng hôm nay. Bằng những tìm tòi trong ngôn ngữ cải lương, tác phẩm cũng cho thấy một hướng tiếp cận của sân khấu truyền thống: Gìn giữ những giá trị vốn có, đồng thời tìm kiếm cách thể hiện mới để những câu chuyện về Hà Nội tiếp tục được kể cho các thế hệ mai sau.

Hà Vân